«ماتریالیزم» نوسخه‌لری‌نین آراسینداکی فرقلری

ک
←‏آکسیال چاغ: موددت←مۆدت_تقریبن←تقربیاً_تخمینن←تخمیناً..... using AWB
ک (سۆلح|مککه|شئعر|عئلم|تئلئویزییا|متبوات|ختت|تصادفی|سوره‌ن|قدرتلی|مئخانیزم|مادده|آللئرگییا ایملا دوزلیشی using AWB)
ک (←‏آکسیال چاغ: موددت←مۆدت_تقریبن←تقربیاً_تخمینن←تخمیناً..... using AWB)
مادّه چیلیک، بیربیریندن باغیمسیز بیر شکیلده، آوراسیانین آیری جغرافی بؤلگه له رینده، "کارل ژاسپرس"(Karl Jaspers) ین "آکسیال چاغ" اولاراق آدلاندیردیغی و ۲۰۰–۸۰۰ م. اؤنجه ایللرینی احاطه ائدن دؤنم ده اینکیشاف ائتدی.
اسکی هیند فلسفه سینده، مادّه چیلیک "Ajita Kesakambali", "Payasi", " Kanada" نین چالیشمالاریله و "Cārvāka" فلسفه اوخولونون اؤنری لری ایله، ۶۰۰ م. اؤنجه جیوارلاریندا گلیشمه یه باشلادی. کانادا آتومیست(atomist) فلسفه نین اؤنجول لریندن اولماسینی تأمین ائدن مولاحیظه لر گلیشدیردی. "Nyaya–Vaisesika" اوخولو ۱۰۰–۶۰۰ م. اؤنجه آتومیزمین ایلک بیچیم لرینی (فورمالارینی) گلیشدیرمکله بیرلیکده تانری کانیتلامالاری و شعورون ماددی اولمادیغینی اؤنه سورمه لری اونلاری ماتئریالیست اولاراق تانیماغیمیزا مانع دیر. آتومیک عنعنه، بودیست آتومیزمی و " Jaina" اوخولو ایله دوام ائتدی.
اسکی چین ده "Xun Zi" (تخمیننتخمیناً ۲۳۰–۳۱۲ م. اؤنجه) رئالیزم (گرچک چیلیک) و ماتئریالیزم اووزرینه قورولو کونفوسیوس جو بیر تعلیمات گلیشدیردی. دؤنمین دیگر اؤنملی چین لی ماتئریالیست لری "Yang Xiong" و "Wang Chongdur". "Anaksagoras "(تخمیننتخمیناً ۴۲۸–۵۰۰ م. اؤنجه)، "Epiküros" و "Demokritos" کیمی آنتیک یونان فیلسوفلاری داها سونراکی ماتئریالیزمین تمل لرینی آتمیشلار. "Lukretius" ون لاتینجه شعری "De Rerum Natura Demokritos" اپیکورون مکانیک فلسفه لرینی آنلادیر. بۇ گؤروشه گؤره موجود اولان هر شی مادّه و هئچلیک دیر، و بوتون وارلیقلار آتم(atom) آدی وئریلن و اسکی یونانجادا بؤلونه بیلمه ین آنلامینی وئرن، کیچیک پارچاجیق لارین حرکت لری و بیرلشمه لری سایه سینده میدانا گلمیش دیر. "هئچ بیر شئی هئچلیکدن گلمز" و "مادّه یه مادّه دن باشقا هئچ بیر شئی توخونا بیلمز" کیمی مشهور قانونلار ایلک دفعه لوکرتیوس ون چالیشمالاریندا گؤرولور.
 
==== اورتا چاغ ====