اوکراین (اوکراینجه: Україна, romanized: Ukraïna)، شرقی اوروپادا یئرلشن بیر اؤلکه دیر. پایتختی کیئف شهریدیر. شیمال‌دان بلاروس، غرب‌دن لهیستان و ماجاریستانلا همسرحددیر.

اوکراین
Україна (اوکراین)
Flag of اوکراین
Flag
میلی نیشان of اوکراین
میلی نیشان
میلی مارش: Державний Гімн України
Derzhavnyi Himn Ukrainy
"State Anthem of Ukraine"شابلون:Parabr
Europe-Ukraine (и не контролируемые).png
باشکند
و بؤیوک شهری
کی‌یئف
49°N 32°E / 49°N 32°E / 49; 32موختصات: 49°N 32°E / 49°N 32°E / 49; 32
رسمی دیللراوکراینجه
Recognised regional languages
ائتنیک قروپلار
(۲۰۰۱)[۳]
دین
(2018)[۴]
لقب(لر)Ukrainian
دؤولتUnitary semi-presidential جومهوریت
وولودیمیر زلنسکی
Denys Shmyhal
Ruslan Stefanchuk
قانون اوقانیVerkhovna Rada
Formation
۸۷۹
۱۱۹۹
۱۸ آقوست ۱۶۴۹
۱۰ ژوئن ۱۹۱۷
۲۲ ژانویه ۱۹۱۸
۱ نووامبر ۱۹۱۸
۲۲ ژانویه ۱۹۱۹
۲۴ آقوست ۱۹۹۱
۱ دسامبر ۱۹۹۱
۲۸ ژوئن ۱۹۹۶
۱۸–۲۳ فوریه ۲۰۱۴
اراضی
• جمعی
۶۰۳٬۶۲۸ km2 (۲۳۳٬۰۶۲ sq mi) (45th)
• سو (%)
7
جمعیت
• January 2022 estimate
41,167,336[۶]
(excluding Crimea) (36th)
• 2001 census
48,457,102[۳]
• سیخیلیق
۷۳٫۸/km2 (۱۹۱٫۱/sq mi) (115th)
جی‌دی‌پی (PPP)2021 تخمینی
• جمعی
Increase $584 billion[۷] (48th)
• آدام‌باشی
Increase $14,150[۷] (108th)
جی‌دی‌پی (nominal)2021 تخمینی
• جمعی
Increase $181 billion[۷] (56th)
• آدام‌باشی
Increase $4,380[۷] (119th)
جینی (2019)Negative increase 26.6[۸]
آشاغی
اچ‌دی‌آی (2019)Increase 0.779[۹]
یوخاری · 74th
پول واحیدیHryvnia (₴) (UAH)
چاغ بؤلگه‌سیUTC+2[۱۰] (EET)
• یای (دی‌اس‌تی)
UTC+3 (EEST)
سوروجولوک طرفیright
تیلفون کودو+380
اینترنت ال‌تی‌دی

اهالیدَییشدیر

 
اهالی سیخ‌لیغی

۲۰۱۰-جو ایل اوکتوبرین ۱-ا اوکرایننین اهالی‌سی ۴۵ ۸۲۲ ۲۱۴ نفر ایدی.

اوندان شهر اهالی‌سی — ۳۱ ۴۴۴ ۱۲۲ نفر و یا ۶۸،۶%، کند اهالی‌سی — ۱۴ ۳۷۸ ۰۹۲ نفر و یا ۳۱،۴% تشکیل ائدیر.

۱ فوریه ۲۰۱۳-جو ایل تاریخینه اوْلان رسمی معلوماتا اساساً اوکراین اهالی‌سی ۴۵۵۳۹.۱ مین نفردیر.[۱۱]

مدنیتیدَییشدیر

اوکرایندا ایدمان سۆرعتله اینکیشاف ائدیر، ان اینکیشاف ائتمیش نؤعلرین‌دن بیری ده فۇتبول‌دور. میلّی کومان‌دانین ۲۰۰۶-جی ایلده دونیا چئمپیوناتین‌دا فینالا قدر ایرلیله‌مه‌سی‌دیر. کلوب فوتبولو دا هئچ ده ضعیف دئییل، دونتسک شهرینین شاختیور دونتسک کلوبو ۲۰۰۹-جو ایل یوفا کوبوکونون غالیبی‌دیر. اوکراین فۇتبولونون دونیایا بخش ائتدیی ان بؤیوک اوْلدوز آندره شوچنکودور. آوروپانین تانینمیش کلوبلارین‌دا اوینامیش شوچنکو بیر چوْخ تیتوللارین صاحبی‌دیر. حاضیردا او وطنین‌ده، کی یفین دینامو تاخیمسین‌دا کاریئراسینی داوام ائتدیریر.

۲۰۰۴-جو ایل آوروویزییا ماهنی موسابیقه‌سین‌ده اوکرایننی "Wild دانجئس" ماهنی‌سی ایله روس‌لانا تمثیل ائتمیش و ۲۸۰ خاللا غالیب اوْلموش‌دو.

ادبیاتیدَییشدیر

۱۸-جی عصرین سونلارین‌دا ایوان کوتلیاروسکینین "Eneida" شعرلری اوکراین ادبی دیلینین و ادبیاتینین باشلانغیجی حساب اوْلونور. ۱۹-جو عصرین اورتالارین‌دا پارلایان تاراس شوچنکو یارادیجی‌لیغی ایله اوکراین ادبیاتیندا بؤیوک بیر مرحله اوْلدو و شعر ایله برابر نثر و درامین دا اینکیشافینا تکان وئردی. ۲۰-جی عصرین اوّللرین‌ده اوکراین ادبیاتی آوروپا مودرنیزمینین تأثیرینه معروض قالیر. بۇ دؤورون پارلاق نماینده‌سی لسیا اوکراینکا یارادیجیلیغا دونیا ادبیاتینین تصاویرینی گتیردی.

بوتؤولوک‌ده کئچمیش شوروی-ده اوْلدوغو کیمی، اوکرایندا دا اوکتوبر اینقیلابیندان سوْنرا ادبی پروسس خصوصی دراماتیزمی و مورکّب‌لیگی ایله یاددا قالدی. سوسیالیزم رئالیزمی ژانری یازی‌چیلاری سرت چرچیوه‌یه سالماسینا باخمایاراق، اوکراین یازی‌چیلاری بۇ گون ده آکتوال‌لیغینی ایتیرمه‌یه‌ن اثرلر یارات‌دیلار. پاولو تیچینا، ماکسیم ریلسکی، ولادیمیر سوسیورا، آلکساندر دووژئنکو و اولئس قونچارین اثرلری بئله‌لرین‌دن‌دیر.

"آلتمیشینجیلار" کیمی تانینان واسیلی ایستوس، لینا کوستنکو، واسیلی سیموننکو، قریقوری تیوتیوننیک، دمیتری پاولیچکو، ایوان دراچ و باشقالاری یئنی یارادیجی‌لیق فوْرمالاری آختاریر، اوریژینال اثرلر یارادیردیلار.

مۆعاصیر اوکراین ادبیاتی دئیه‌ن‌ده ایسه ایلک نؤوبه‌ده یئنی دوشونجه نماینده‌لری اوْلان یوری آندروخوویچ، آلکساندر ایروانس، اوکسانا زابوژکو، نیکولای ریابچوک، سرگی ژادان، واسیلی ایشکلیار و باشقالاری یادا دوشور.

تحصیلدَییشدیر

بوتؤولوک‌ده مۆعاصیر اوکرایننین تحصیلی سووت دؤورون‌ده‌کی تحصیل‌دن چوْخ فرق‌لنیر. سووت سیستمینده باغچا، اوْرتا مکتب، تکنیکوم و عالی مکتب اوْلدوغو حال‌دا اوکرایندا دییشیک‌لیک ائدیله‌رک، مکتبقدر تحصیل، اوْرتا مکتب و عالی مکتب اوْلان یئنی سیستم یارادیل‌دی. بونونلا دا اوکراین تحصیلی آوروپا تحصیلینه بیر قدر ده یاخینلاش‌دی. تحصیلین اینکیشاف ائتمه‌سینین اساس سببلرین‌دن بیری اؤزل مکتبلرین یارادیلماسی‌دیر. بئله مکتبلرین یارادیلماسی اؤلکه‌نین گلجیینین گۆج‌لو بونؤوره‌سی اوْلدو.

اوکراین اوبلاست لاری (اوستانلاری)دَییشدیر

اراضیدَییشدیر

اوکراین قارا و آزوو دنیزلرین ساحلین‌ده یئرلشیر. او، شیمال-شرق‌ده روسیه، شیمال‌دا بلاروس، غرب‌ده لهیستان، ایسلوواکی و ماجاریستان، جنوب-غرب‌ده رومانی، مولداوییا و تانینمامیش دنستریانی ایله سرحدلری وار. اراضی‌سین‌ده کریم موختار جومهوریتی، ۲۴ ویلایت و ۲ خصوصی ایستاتوس‌لو شهر یئرلشیر.

شهرلریدَییشدیر

اوکراین شهرلرینین سیاهی‌سی

تاریخیدَییشدیر

اوکراین آدی اسکی ایسلاو دیلین‌ده "سرحد اؤلکه‌سی" معناسینی وئریر. باشکند شهری اوْلان کی یف ۹-جو یوز ایللیه قدر خزر خاقانلیغینین بیر پارچاسی ایدی. ۱۶-جی عصرین اورتالارین‌دا زاپاروژییا بؤلگه‌سین‌ده یاشایان بعضی قروپلار بیرلیک یاراتمیش‌دیلار. اؤزلرینه قزاق آدینی وئره‌ن بۇ دؤیوش‌چو اینسانلار ۱۶۴۸-جی ایلده بودان خملنیتسکینین رهبرلیگی ایله لهیستانیا قارشی بؤیوک عصیانا قالخدیلار و نتیجه‌ده اوکراین دؤولتی اوْلان قزاق آتامان‌لیغینی قوردولار. ۱-جی دونیا محاربه‌سین‌دن سوْنرا ۱۹۱۹-جو ایلده اوکراین سووت سوسیالیست جومهوریتی قۇرولدو. ۸ دسامبر ۱۹۹۱-جی ایلده بلاروس، روسیه و اوکراین شوروی-نین موستقیل دؤولتلره پارچالانماسی باره‌ده قرار وئردیلر و بونونلا دا اوکراین موستقیل دؤولت اوْلدو.

مۆعاصیر اوکرایندَییشدیر

 
Ukraine in 1918
 
Hutsuls, living in Verkhovyna, c. 1930
 
Dnieper Hydroelectric Station under construction circa 1930

اوکراین – مرکزی-شرقی آوروپادا یئرلشه‌ن آقرار-صنایع اؤلکه‌سی‌دیر. سرحدلرینین اوزون‌لوغو ۷۵۹۰ کیلومتر ، اراضی‌سی ۶۰۳،۷ مین کوادرات کیلومتر ، اهالی‌سی ایسه ۲۰۰۱-جی ایل حسابلامالارینا گؤره تخمیناً ۵۰ میلیون نفردیر. باشکندی کی یف شهری، دؤولت دیلی اوکراینجا، میلّی پولسی قریونادیر. ۲۰۱۴-جو ایلده اوکراینیا عایید اوْلان کریم موختار جومهوریتی روسیه فدراسییاسی طرفین‌دن آننک‌سییایا اوغرایاراق روسیه نین ترکیب کریم جومهوریتی چئوریلمیش‌دیر. اؤلکه‌نین جنوب-شرقین‌ده رسوییا طرفین‌ده دستک‌لنه‌ن سپارات‌چی و قوندارما دونتسک خالق جومهوریتی و لوقانسک خالق جومهوریتی اوکراین جومهوریتیسینا قارشی تررور-وطنداش ساواشی آپاریرلار.

اقتصادیاتیدَییشدیر

چیفتلیک (مزرعه) مورکّب ساحه و اراضی قورولوشونا مالیک‌دیر. یاناجاق-انرژی کومپلکسی کؤمور، یئرلی نفت-قاز و ان چوْخ کناردان آلدیغی نفت-قاز یاناجاغینا اساس‌لانیر. دونباس ایری داش کؤمور رایونودور. چوخ‌لو ایستی‌لیک الکتیریک مرکزلاری و بیر نئچه آئس-لری واردیر. چرنوبیل آئس-ده باش وئره‌ن قزا اؤلکه اقتصادیاته‌نا چوْخ بؤیوک ضرر وۇرموش‌دور. متالوژی کومپلکسی یئرلی دمیر فیلیزلری و کؤمور اساسین‌دا اینکیشاف ائدیر. ایری مرکزلری دونباس (کؤمور هاسیلاتی)، آزوو ساحلی (نقلیاتا یاخین‌لیق) و دنپریانی (فیلیز مرکزی). ماشینقاییرما دمیر توتوم‌لو و ایش توتوم‌لو ساحه‌لرله تمثیل اوْلونوب. آغیر ماشینقاییرما دونباس‌دا، خارکوفدا، دقیق ماشینقاییرما اوکرایننین غرب و جنوب مرکزلرین‌ده، شکر چوغون‌دورو ییغان ماشینلار تئرنوپولدا، تراکتورلار خارکوفدا، آوتوموبیللر لووودا، زاپوروژیئده، لوتسکدا یئرلشیر. گمیقاییرما خرسون و نیکولایودهدیر. کیمیا صنایع‌سی اینکیشاف ائتمیش‌دیر. گۆج‌لو یئیینتی صنایع‌سینه مالیک‌دیر، یئرلی ک/ت محصوللارینی ائمال ائدن-اونویوتمه، شکر، بیتکی یاغی، ات-سود و مئیوه کونسئرولری و س. اۆرتیم (تولید) اوْلونور. بۇ موس‌سی‌سه‌لر ک/ت رایونلارین‌دا یئرلشیرلر. تیکینتی ماده لری صنایع‌سی یوکسک سوییه‌ده اینکیشاف ائتدیریلیر، زنگین خاما اساس‌لانیر.

کند چیفتلیک (مزرعه) هم بیتکی‌چی‌لیک و هم ده حئیواندارلیق ساحه‌لری یاخشی اینکیشاف ائتدیریلمیش‌دیر. اکین یئرلرینین یاری‌سین‌دان چوخونو دن‌لی بیتکیلر تۇتور. بوغ‌دا اکینلری گئنیش یاییلیب. ۲۰۰۶-جی ایلده اؤلکه‌ده ۳۲ ملن تون تاخیل اۆرتیم (تولید) اوْلونموش‌دور. شکر چوغون‌دورو بئجریلمه‌سینه و شکر توزو اۆرتیم (تولید)ینا گؤره دونیادا قاباقجیل یئرلرده دورور-۲۲ ملن. ت. شکر چوغون‌دورو، ۲،۶ ملن.ت. شکر توزو اۆرتیم (تولید) ائدیر (۲۰۰۶-جی ایل). اساس اکینلری مئشه-چؤل و قیسمه‌ن ده چؤل زونالارین‌دا یئرلشیر. حئیواندارلیق اساساً سودلوک-اتلیک ایستیقامت‌ده و دونوزچولوق، قوشچولوق، قویونچولوق و ب. اینکیشاف ائتدیریلیر. زاکارپاتیئ و جنوب رایونلاری مئیوچ‌لیک و اوزومچولوک یئرلشیر. نقلیاتین بوتون ساحه‌لری اینکیشاف ائتمیش‌دیر. اودسا، خئرسون، ماریوپول کیمی لیمانلاری واردیر.

حکومتیدَییشدیر

اوکراین اونیتار مجلیس-باشکان جومهوریتی‌دیر.

اساس حاکمیّت اورقانلاری: باشکان: پیوتر پوروشئنکو مجلیسین ایسپیکئری: آندری پاروبی حکومت: اوکراین نازیرلر کابینئتی، عالی قانونوئریجی اورقان: اوکراین عالی راداسی ۲۰۰۸-جی ایلده عالی رادایا داخیل اوْلان پارتییالار:یولییا تیموشئنکو بلوکو، بیزیم اوکراین، رئقیونلار پارتییاسی، اوکراین کومونیست پارتییاسی، لیتوین بلوکو.

دؤولت طرفین‌دن تصدیق اولونموش رسمی بایراملاردَییشدیر

خاریجی کئچیدلردَییشدیر

قایناقلاردَییشدیر

https://az.wikipedia.org https://en.wikipedia.org


  1. ^ Закон України, Про засади державної мовної політики (Відомості Верховної Ради (ВВР), 2013, № 23, ст.218). Verkhovna Rada of Ukraine (1 February 2014).
  2. ^ List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011). Council of Europe.
  3. ^ ۳٫۰ ۳٫۱ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام Ethnic composition of the population of Ukraine, 2001 Census وارد نشده‌است
  4. ^ Особливості Релігійного І Церковно-Релігійного Самовизначення Українських Громадян: Тенденції 2010-2018 [Features of Religious and Church - Religious Self-Determination of Ukrainian Citizens: Trends 2010-2018] (PDF) (in اوکراینی), Kyiv: Razumkov Center in collaboration with the All-Ukrainian Council of Churches, 22 April 2018, pp. 12, 13, 16, 31, archived (PDF) from the original on 26 April 2018
    Sample of 2,018 respondents aged 18 years and over, interviewed 23–28 March 2018 in all regions of Ukraine except Crimea and the occupied territories of the Donetsk and Lugansk regions.
  5. ^ Про Заяву Верховної Ради України у зв'язку з сьомою річницею початку Євромайдану та подій Революції Гідності.
  6. ^ Population (by estimate) as of 1 January 2022..
  7. ^ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ WORLD ECONOMIC OUTLOOK (OCTOBER 2021). اولوسلارآراسی پول صندوقو.
  8. ^ GINI index (World Bank estimate) - Ukraine. دونیا بانکی.
  9. ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved 16 December 2020.
  10. ^ Error on call to Şablon:cite web: Parameters url and title must be specified (uk). korrespondent.net (18 October 2011).
  11. ^ Державний комітет статистики України: Демографічна ситуація в Україні у січні ۲۰۱۳ року[دائمی اولو باغلانتیلی]