آنامِنونو آچ

ربیعه قدير (اويغورجا: رابیيه قادیر، ؛ چينجه: 热比娅·卡德尔) ) — چين‌ حاکیمیتی آلتیندا اولان دوغو تورکیستان (سينجان-اويغور موختار )) بؤلگه‌سینده ياشايان اويغور خالقي‌نين اينسان حاقلاري اوچون موباريزه ائدن میلّی فعّال.

ربیعه قدیر
Rebiya Kadeer (2).jpg
دوْغوم تاریخ 21 یانوار 1947
آلتای شهری، دوغو تورکیستان
میلّیت اویغور تورکو
ایش سیاستچی ، یازیچی،اینسان حاقلاری مودافیعه‌چیسی، تاجیر
تشکیلات دونيا اويغورلار قورولتايي (WUC)
دین ایسلام (سنی)
حیات یوْلداشی عبدالرحیم توحتی (ائولنمه ۱۹۶۲, بوشانما 1977), صدیق حاجی روزی(ائولنمه ۱۹۸۱)

ایچینده‌کیلر

یاشاییشیدَییشدیر

ربیعه قدير 1947-جي ايل يانوار آيي‌نين 21-ده دوغو تورکیستانین آلتاي شهرينده آنادان اولوب. کاسيب بير عاييله‌ده بؤيوين ربیعه اورتا تحصيليني آلتاي شهرينده آليب. 1965-جي ايلده 18 ياشيندا ايکن عاييله حياتي قوران ربیعه ويلايتين ديگر شهري آغ‌سويا کؤچور. چينده مدني اينقيلاب ايللرينده اؤز حيات يولداشي ايله بيرليکده ديني پالتار بيزنئسي ايله مشغول اولان ر.قدير بئله بير تجارتله مشغول اولماسينا گؤره، بير مودّت سونرا يوکسک دايره‌لر طرفيندن دوشمن و مؤحتکير ائلان ائديلير کي، بو دا سوندا اونون اؤز حيات يولداشيندان بوشانماسي ايله نتيجه‌له‌نير.

1981.جي ايلده ربیعه قدير عئلم خاديمي صديق حاجی روزي ايله عاييله حياتي قورور. بو ائولی‌لیکدن سونرا دوغو تورکیستانین  مرکزي شهري اولان اورومچي‌يه کؤچور. آرتيق اؤزونو ايش‌آدامي کيمي تصديقله‌مگه باشلايان ربیعه اورومچي‌ده اويغور ائتنيک ماللاري‌نين ساتيلديغي ماغازا آچير. 1985-جي ايلده ربیعه قديرين صاحيب اولدوغو تيجارت مکاني نين ساحه سي 14000 ک‌و مئتر تشکيل ائديردي. گئتديکجه بيزنئسيني گئنيشلنديرن ر.قدير ايمکانلاري‌نين چوخالماسي ايله پارالئل اولاراق، هم بير چوخ اويغور تورکونو ده ايشله تأمين ائدير، هم ده اونلارين معاريفلنمه‌سي ايله مشغول اولوردو. ربیعه اورومچي شهرينده موسلمان قادينلارين ايش حياتينا داخيل ائديلمه‌لري اوچون "مين آنا" لاييحه‌سيني حياتا کئچيرير. چين حؤکومتي آزليقلار آراسيندان چيخان ان مووفّقيتلي قادين کيمي ربیعه‌ني نومونه گؤسترير.

س‌س‌ري (شوروی)-نين سوقوطو ايللرينده ربیعه قدير او واختا قدر توپلاديغي 200 ميليون یئن‌له تيجارتيني داها دا گئنيشلندير. آرادان بير نئچه ايل کئچديکدن سونرا اويغور ايش‌آدامي چين‌ين ان وارلي 5 شخصيندن بيرينه چئوريلير. اوغورلو بيزنئس کاريئراسي قوران ربیعه قدير "ميليونچو قادين" لقبيني آلير. ربیعه قدير چين، روسیه و قازاخيستانلا تيجارت علاقه‌لري قوران 8 کومپانييانين بيرلشديگي هولدينگه رهبرليک ائدير. او، اؤز ايش کاريئراسيندان صؤحبت آچارکن هئچ واخت دؤولتدن بير قپيک بئله يارديم آلماديغيني بيلديريردي. جاماشيرخانا بيزنئسي ايله ايش حياتينا آتيلان ر.قدير بيزنئسيني سوپئرمارکئتلر زنجيري ايله اينکيشاف ائتديرير.

عاييله‌سيدَییشدیر

ايکي دفعه عاييله حياتي قوران ر.قدرين 11 اؤولادي وار. حال-حاضيردا او، آمریکانین ويرجينيا ایالتی‌نین فئيرفاکس شهرينده ياشايير.

فعاليتيدَییشدیر

1994.جو ايلده چين‌ين ان وارلي يئددينجي شخصي ساييلان قدير 1997-جي ايله قدر میلّت وکیلی اولوب. 1997-جي ايلده وکیل‌لیک اعتبارنامه‌سی اليندن آلیناراق حبسه آتيليب. 8 ايل حبس جزاسينا محکوم ائديلن قدير حبسخانادا اينسان حاقلاري ساحه‌سينده موباريزه آپاريب و بو سببدن بير چوخ نوفوذلو بين‌الخالق موکافاتلارا لاييق گؤرولوب. آمریکا بیرلشمیش دؤولتلر(آب‌د) و بين الخالق تشکيلاتلارين تضييقي ايله چين حؤکومتي 2005-جي ايلده اونو آزادليغا بوراخماغا مجبور اولوب. 2006-جي ايلده نوبئل صولح موکافاتينا لاييق گؤرولن قدير آب‌د-دا مسکونلاشيب.

2005-جي ايلدن بو يانا آب‌د-دا ياشاماقدا و اويغورلارين سسيني دونيايا ائشيتديرمه‌يه چاليشماقدادير.

2004.جی ایلده نروژده، اینسان حاقلارینی مودافیعه ائتدیگی اوچون Thorolf-Rafto موکافاتینی آلمیشدیر.

2006.جي ايلده دونيا اويغورلار قورولتايي (WUC) باشچيسي سئچيلميشدير.

2007.جي ايلين اييون آييندا آلمان يازيچيسي آلئکساندرا کاوئلي ر.قديرين حيات و ياراديجيليغيندان بحث ائدن کيتاب قلمه آلير. کيتابين آدي "بؤيوک ايدئياچي قادين"دير

دوغو تورکیستان بؤلگه‌سینده‌کي اويغور تورکلري‌نين حوقوقلاريني مودافيعه ائدن ر.قدير موصاحيبه‌لرينده دفعه‌لرله بوتون اويغور تشکيلاتلارينين صولح اوغروندا موباريزه آپارديغينا اينانديغيني بيلديرير.

2007.جي ايلده او، چئک‌ين پايتاختي پراگ‌دا دئموکراسی و تهلوکه‌سيزليک مؤوضوسونا داير کئچيريلن بين الخالق کونفرانسدا ايشتيراک ائدير.

2009.جو ايلين اييول آيي‌نين اوّللرينده چين‌ين دوغو تورکیستان بؤلگه‌سینده ايکي اويغور تورکونون اؤلدورولمه‌سي ايله حؤکومت و اويغور تورکلري آراسيندا توققوشمالار باشلايير. ر.قدير بو توققوشمالاردا چين پوليسي‌نين 1000-دن چوخ اويغورو قتله يئتيرديگيني بيلديرير. چين حؤکومتي ايسه اؤز نؤوبه‌سينده دوغو تورکیستاندا باش وئرن حاديثه‌لره گؤره، ر.قديري گوناهلانديرير.

کیتابلاردَییشدیر

  • Rabia Kadir ve Alexandra Cavelius: Die Himmelsstürmerin. Chinas Staatsfeindin Nr. 1 erzählt aus ihrem Leben (Gök'ün savaşcısı. Çin'in 1 numaralı düşmanı hayatını anlatıyor). Heyne, München 2007, ISBN 978-3-453-12082-2

قایناقلاردَییشدیر

ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر

ویکی‌آمباردا Rebiya Kadeer ایله مربوط فایل وار.