آنامِنونو آچ

علیخان تؤره ساغونی (بۆتون آد: علیخان تؤره ساغونی شاکیرجان خوجا اوغلو) شرقی تورکوستان ایکینجی ایسلام جمهوریّتینین باشچی‌سی و آدلیم یازیچی، شاعیر و تاریخچی دیر.

علیخان تؤره ساغونی
Alihantora Sog'uniy.jpg
آد علیخان تؤره ساغونی
قیسا بیلگی شرقی تورکوستان ایکینجی ایسلام جمهوریّتینین باشچی‌سی
دوْغوم تاریخ ۱۸۸۴-جو میلادی ایلین ۳-جو آینین ۲۱-جی گونی
بالاساغون (توْقموْق)
اؤلوم تاریخ ۱۹۷۶-جی میلادی ایلین ۲-جی آیینین ۲۸-جی گونی
تاشکند
مزارلیقی تاشکندده گؤکچه مسجیدی
آیری آدلار علیخان تؤره ساغونی شاکیرجان خوجا اوغلو

حیاتیدَییشدیر

علیخان تؤره ۱۹۴۴-جی میلادی ایلین نووامبریندان ۱۹۴۶-جی میلادین ایلین جۇن آییناجان شرقی تورکوستان جمهوریّتینین باشچی‌سی ایدی. شرقی تورکوستان باشچی‌لاری ایچینده یالنیز علیخان ایستالینین، ایلی میلّی اوردوسون اۇرومچودان گئری قایتارماق، بویوروغی ایله موخالیفت ائتدی.

اثرلردَییشدیر

علیخان سوْوئت بیرلیگی ساغیندان تاشکندده گؤز آلتینا آلینان چاغدا اۆچ کیتاب یازیب‌دیر:

  1. تورکوستان قایغوسو
  2. تاریخ محمّدی
  3. شفاء العلل
  4. ساغونی دیوانی

بۇنلاردان علاوه نئچه کیتابی دا ترجۆمه ائتمیشدیر:

  1. نوادر الوقایع (یازیچی: احمد دانش)
  2. موسیقی رساله‌سی (یازیچی: درویش علی چنگی)
  3. تیمور توزوکلری[۱]

ادبی یارادیچیلیغیدَییشدیر

علیخان تؤره ساغونی تورک ادبیاتی ساحه‌سینده چالیشانلاردانیدی. بیر شعر دیوانی و نئچه اثر اوندان گۆنوموزه قالیبدیر. شعرلریندن نئچه میثال آشاغیدا یئرلشیبدیر.

اۇمیدین بوْلسون ساغۇنی، اۇمیدین گؤزگۆسو باردۇر
قارانغۇ گئجه سوْنگی‌دن، قۇیاشنینگ چیقغۇسی باردۇر

آذربایجان تۆرکجه‌سی:

اۇمیدین اوْلسون ساغۇنی، اۇمیدین گؤزگۆسو واردیر
قارانلیق گئجه سوْنوندان، گۆنَشین چیخماسی واردیر

داها

ائشیت مندن وطن اوغلی نصیحتقبول قیلسڭ کلور باشیڭقه دؤولت
جهان کؤرگن قارینیڭ سؤزین آلغیلعمل ایلب اونی کؤڭلیڭقه سالغیل
ایگیتلیک دؤورینی ایش وقتی دئب بیلغنیمت دیر گرک ایشنی بیلیب قیل
جهان خلقی اؤلیک دیر یا تیریک دیرتیریک یۆرگن بیلیکسیزلر اؤلیک دیر

آذربایجان تۆرکجه‌سی:

ائشیت مندن وطن اوغلی نصیحتقبول قیلسان گلر باشینا دؤولت
جهان گؤرموش قارینین (قوجانین) سؤزون آلغیلعمل ائدیب اونو کؤنلونه سالغیل
ایگیتلیک دؤورونو ایش وقتی دئب (دئییب) بیلغنیمت دیر گرک ایشی بیلیب قیل (ائت، ائیله)
جهان خلقی اؤلو دور یا دیری دیردیری یۆرن بیلیکسیزلر اؤلو دور

قایناقلاردَییشدیر

  • تۈرکیستان قایغۇسی، نەشرگە تەییارلیغۇچی ھاجی ئابدۇررەشید کېریمی، دۇنیا ئۇیغۇر قۇرۇلتییی
  1. علیخان تؤره ساغونی (اؤزبک تۆرکجه‌سی). ضیاء (Ziyouz). یوخلانیلیب ۲۰۱۷ آوریل ۱۲.