آنامِنونو آچ

قاراقالپاق تورکجه‌سی، قاراقالپاق دیلی یوخسا قاراقالپاقجا ، باشقالارینا گؤره داها آز دانیشانا صاحیب اولان موعاصیر تورک یازی دیللریندن بیریدیر. قیپچاق قروپونا باغلی اولان بو دیل بعضی تدقیقاتچیلار طرفیندن قازاق تورکجه‌سینین بیر دیالکتی حساب ائدیلیر. چونکو قازاق تورکجه‌سینه چوخ بنزه‌ییر. الیفباسی، قازاق کیریل الیفباسینا چوخ بنزه‌ییر. اؤزبکیستانین شیمالیندا قره‌قالپاقلار طرفیندن دانیشیلیر. قره‌قالپاق تورکجه‌سینی قازاق تورکجه‌سینین بیر دیالکتی اولاراق حساب ائدن تورک‌شوناسلار قاراقالپاق تورکجه‌سینه گونئی قازاق تورکجه‌سی ده دئییرلر.

قاراقالپاق دیلی
Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق تىلى
دوغما اؤزبکیستان، قازاخیستان، تورکمنیستان
منطقه قاراقالپاغیستان
دوغما دانیشانلار
۵۸۳,۴۱۰[۱]
تورک دیللری
لاتین الیفباسی (۱۹۲۸-۱۹۴۰ و ۱۹۹۱-ایندی)
کیریل الیفباسی (۱۹۴۰-۱۹۹۱)
عرب الیفباسی (۱۹۲۸-دن قاباق)
رسمی وضعیت
رسمی‌دیل

Flag of Uzbekistan.svg اؤزبکیستان

دیل کوْدلاری
ایزو ۶۳۹-۲ kaa
ایزو ۶۳۹-۳ kaa
قلوتتولوق kara1467[۲]
KarakalpakMap.PNG
اؤزبکیستان اراضی‌سینده قاراقالپاق دیلی‌نین (قیرمیزی) یاییلماسی.
بو یازیدا IPA فونتیک نیشانلاری وار. دۆزگون رندر دستکلری اولماسا، مۆمکوندور یونیکود عوضینه سوال علامتی و یا دیگر نیشانلاری گوره‌سیز.
دونیادا قیپچاق دیللری
قیپچاق-بولقار=قیرمیزی
قیپچاق-کومان=یاشیل
قازاق-نوقای=نارینجی
تورک دیل‌لرده رسمی دۇرومو گؤی بوْیالی اؤلکه‌لرده و مختارلیق‌لاردا وار
تورک دیل‌لری دانیشان‌لارین سایینا گؤره

الیفبادَییشدیر

قاراقالپاق تورکجه‌سی اوچون اؤزبک-لاتین الیفباسی دا ایشله‌نیر.

IPA Latin Kiril IPA Latin Kiril IPA Latin Kiril
f Ff Фф q Qq Ққ a Аа Аа
x Xx Хх l Ll Лл æ A‘a‘ Әә
h Hh Ҳҳ m Mm Мм b Bb Бб
ʦ Cc Цц* n Nn Нн v Vv Вв
ʧ ch Чч* ŋ N‘n‘ Ңң g Gg Гг
ʃ SHsh Шш o Oo Оо ɣ G‘g‘ Ғғ
ʃ sh Щщ* œ O‘o‘ Өө d Dd Дд
Ъъ* p Pp Пп e Ee Ее
ɯ I‘i‘ Ыы r Rr Рр jo yo Ёё*
Ьь* s Ss Сс ʒ Jj Жж
e Ee Ээ t Тt Тт z Zz Зз
ju yu Юю* u Uu Уу i Ii Ии
ja ya Яя y U‘u‘ Үү j Yy Йй
w Ww Ўў k Kk Кк

قازاق الیفباسی ایله فرقلریدَییشدیر

قازاق الیفباسیندا اولان "Ii" قره‌قالپاق کیریلینده گؤرونمور. بوندان علاوه قره‌قالپاقلارین اؤزبک لاتین الیفباسینا کئچمک تمایولو واردیر. قره‌قالپاق تورکجه‌سینده "Ii" یئرینه "Ии" واردیر.

اؤزللیکلریدَییشدیر

  • ی>ژ>(س) حادیثه‌سی بو دیلده ده موشاهیده اولونور. مثلا (жазыўшы (jazıwşı : یازار، یازیچی.
  • اسکی تورکجه‌ده‌کی غ لرین ی یه دؤنوشدوغونو دئمک مومکوندور. مثلا اسکی تورکجه‌ده‌کی مصدر شکیلچی‌سی اولان -ایغ (ığ-) قره‌قالپاق تورکجه‌سینده ایو (ıw-) شکلینده‌دیر.
  • اؤزبک تورکجه‌سیندن عربجه - فارسجا سؤزلر آلمیشدیر.
  • جمع شکیلچیلرینده قازاق تورکجه‌سینده‌کی کیمی -لار، -لردن علاوه -دار/ -در، -تار/ -تر شکیللری یوخدور. یانی بو شکیلچی قره‌قالپاق تورکجه‌سینده ساده‌جه -لار/-لر شکلینده‌دیر. قازاقجا: اؤزدرینین، قره‌قالپاقجا: اؤزلرینین.
  • قره‌قالپاق تورکجه‌سینده ش>س دییشمه‌سی ده واردیر. مثلا سؤیله‌ش> سؤیله‌س کیمی.
  • قره‌قالپاق تورکجه‌سینده چ>ش دییشمه‌سی ده موشاهیده اولونور. مثلا قانچا> قانشا کیمی.

ائشیک باغلانتی‌لاردَییشدیر

قایناقدَییشدیر

  1. Karakalpak at Ethnologue - 18th ed., 2015
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Kara-Kalpak". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.