Africa and Europe from a Million Miles Away.png

یئر یا دا یئرکوره‌سی (لاتینجه: Terra) شمسی منظومه نده گونشه ان یاخین اوچونجو سیارهدیر. گونش سیستمینده‌کی بئشینجی بؤیوک سیّاره‌در. زهره و مریخ سیّاره‌لرینین آراسیندا یئرلشیر. حیاتین اولدوغو بیلینن تک سیّاره‌دیر. یئرین سطحی ۵۱۰ میلیون موربع کیلومتردیر. بونون ۳۶۲ میلیون موربع کیلومتری و یا ۷۱٪-ی اوقیانوس، ۱۴۸ میلیون موربع کیلومتری و یا ۲۹٪-و قورو اراضیلرین پایینا دوشور.[۱] یئر سطحینین شمال یاریم‌کوره‌سینده قورولوغون ساحه‌سی عومومی اراضینین ۳۹٫۴٪-و، سویون ساحه‌سی ایسه ۶۰٫۶٪-سینی تشکیل ائدیر. جنوب یاریمکوره‌سینده قورولوغون ساحه‌سی ۱۹٪، سویون ساحه‌سی ایسه ۸۱٪ دیر. قورولوغون ساحه‌سی قوزئی یاریمکوره‌سینده گونئی یاریمکوره‌سینه نیسبت ۱۰٫۴٪ آرتیق‌دیر. سویون ساحه‌سی ایسه عکسینه، قوزئی یاریم‌کوره‌سینده گونئی یاریمکوره‌سینه نیسبت ۱۸٬۴٪ آزدیر. یئر سطحینده سو ایله قورو غئیری-برابر پایلانماقدان باشقا، قوزئی و گونئی یاریمکوره‌لرینده ده غئیری-برابر پایلانمیشدیر.[۲]

دسامبر ۱۹۶۸، آپولو ۸ دن یئرین آی اوزرینده دوغوشو

تاریخدَییشدیر

یارانماسیدَییشدیر

ائدیلن آراشدیرمالار نتیجه‌سینده یئرین یاشی ۴٬۴۶۷ میلیارد ایل اولاراق حسابلانمیشدیر و عؤمرونو اوّلدن تاماملامیش بیر جاوان-تیپ اولدوزون داغیلمیش آرتیقلارینین و اولدوزلار آراسی مادّه‌نین بیر مرکز اطرافیندا دؤنه‌رک گئتدیکجه یوغونلاشماسییلا مئیدانا گلمیشدیر.

حیات و تکامولدَییشدیر

گلجکدَییشدیر

فیزیکی خوصوصیاتیدَییشدیر

ایچَری قورولوشدَییشدیر

Yerin geoloji qatları[۳]
  Dərinlik[۴]

km

Qat Sıxlıq

q/sm3

Qalınlıq

km

Temperatur

°C

0–35 Yer qabığı[lower-alpha ۱] Litosfer[lower-alpha ۲] 2,2–2,9 35 0–1 100
35–60 Üst mantiya 3,4–4,4 25
60–670 Astenosfer 610 1 100–2 000
670–2 890 Mantiya 4,4–5,6 2220 2 000–4 000
2 890–5 100 Xarici nüvə 9,9–12,2 2210 4 000–6 000
5 100–6 378 Daxili nüvə 12,8–13,1 1278 6 000

ایستیلیکدَییشدیر

سسیدَییشدیر

 
Müasir Yerin relyefi və batialı

یاشاییشدَییشدیر

 
Yer kürəsinin ən böyük rütubətli meşəsi olan Amazon meşəsi və meşə ilə axan Amazon çayı. Amazon meşəsi planetdəki ən böyük ekosistemlərdən birini yaradır. Buradakı böyük ekosistem Amazon çayının geniş hövzəsindən qaynaqlanır.

قایناقلاردَییشدیر

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Earth»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۵ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

  1. http://www.femto.com.ua/articles/part_1/1232.html
  2. YER SƏTHİ QURULUŞUNUN ƏSAS XÜSUSİYYƏTLƏRİ
  3. (1979) «Structural geology of the Earth's interior». Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 76 (9): 4192–4200. DOI:10.1073/pnas.76.9.4192. PMID 16592703.
  4. The Interior of the Earth. USGS (26 İyul 2001). یوْخلانیلیب24 Mart 2007.


منابعدَییشدیر


قایناق خطاسی برچسب <ref> برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="lower-alpha"/> یافت نشد یا </ref> بسته یافت نشد.