آلبانی (آلبانجا: Shqipëria)، رسمی آدی آلبانی جومهوریتی (آلبانجا: Republika e Shqipërisëë،اینگیلیس‌جه: Albania) بالکان یاریم‌آداسیندا یئرلَشن بیراؤلکه‌دیر. قونشولاری قوزئی دن مونتنقرو، قوزئی-دوغودان کوزووو، دوغودادان مقدونیه و گونئی دن یوناندیر. آیریجا اؤلکه‌نین باتی دا آدریاتیک دنیزینه چیخیشی واردیر. آلبانی اوروپابیرلیگی[۶][۷][۸] و ناتویا آدای، قارادنیز ایقتیصادی امکداشلیق و ایسلام کونفرانسی تشکیلاتینا اویه دیر.
آلبانی ، بالکانین ان کیچیک اؤلکه سی دیر . بۇ اؤلکه بالکان ساواشلارینین سونوندا ، عثمانلی امپراتوری سیندن ایریلیب ، باغیمسیز اولدو .[۹]
البانی یوخاری انسانی توسعه شاخص لرینی[۱۰] و نسبتا یوکسک گلیره یییه دیر .[۱۱]

آلبانی جومهوریتی

Republika e Shqipërisë  (Albanian)
Albania بایراقی
بایراق
Coat of arms of Albania.svg
Coat of arms
شوعار: Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar
You Albania, give me honour, give me the name Albanian
میللی مارش: Himni i Flamurit
"Hymn to the Flag"
{ یئری خریطه‌ده  آلبانی  (orange)
یئری خریطه‌ده  آلبانی  (green)

in اوروپا  (dark grey)  –  [Legend]

Location of Albania
باشکند
و بویوک شهری
Tirana
41°19′N 19°49′E / 41.317°N 19.817°E / 41.317; 19.817
رسمی‌دیل(لر)Albanian
دمونیمAlbanian
دؤولتUnitary parliamentary جومهوریت
• President
Ilir Meta
Edi Rama
قانون اورقانیKuvendi
Formation
1190
February 1272
1368
2 March 1444
• Proclamation of independence from the عثمانلی ایمپیراتورلوغو
28 November 1912
• Principality of Albania (Recognised)
29 July 1913
• Albanian Republic (1st republic)
31 January 1925
1 September 1928
• People's Republic of Albania (2nd republic)
11 January 1946
28 December 1976
• Republic of Albania (4th republic)
Current constitution
29 April 1991

28 November 1998
اراضی
• جمعی
۲۸٬۷۴۸ km2 (۱۱٬۱۰۰ sq mi) (140th)
• سو (%)
4.7
جمعیت
• January 2017 تخمینی
2,876,591[۱]
• 2011 census
2,821,977[۲]
• سیخیلیق
۹۸/km2 (۲۵۳٫۸/sq mi) (63rd)
جی‌دی‌پی (PPP)2018 estimate
• جمعی
$37.923 billion[۳]
• آدام‌باشی
$13,193[۳]
جی‌دی‌پی (nominal)2018 estimate
• جمعی
$14.120 billion[۳]
• آدام‌باشی
$4,912[۳]
جینی (2013)34.5[۴]
اورتا
اچ‌دی‌آی (2015)Increase 0.764[۵]
یوخاری · 75th
پول واحیدیLek (ALL)
چاغ بؤلگه‌سیUTC+1 (CET)
• یای (DST)
UTC+2 (CEST)
تاریخ فورمتیdd/mm/yyyy
سوروجولوک طرفیright
تیلفون کودو355
ISO 3166 codeAL
اینترنت ال‌تی‌دی.al

کؤک بیلگیسی ( اتیمولوژی )دَییشدیر

آلبانلی لار اؤلکه لرینی اِشچیپِری (Shqipëria) آدلاندیریلار .Shqipëria سوزجوگو بیر-بیریمیزه آنلاماق آنلامیندا دیر .[۱۲][۱۳] بۇ اؤلکه نین میلتلرآراسی ( بین المللی ) آدی آلبانی یا دا آلبانیا دیر . اورتا یوزایل لر ( قرون وسطی ) ده اؤلکه لرینه آربئری (Arbëri )یا دا آربئنی (Arbëni) اوزلرینه ده ایسه Arbëresh دئییلیردیر[۱۴] .[۱۵] Arbëria نین آنلامی قارتال لار یوردو ، Arbëresh ده ایسه قارتال اوغول لاری دیر .
اسکی یونانجا دا آروانیط[۱۶] ، عربجه ده ارناووط و تورکیه تورکجه سینده ده ایسه آرناؤود ( Arnavut ) ایشله نیر .[۱۷]

اؤتک ( تاریخ )دَییشدیر

ایلک چاغ (۴۰۰ ایل دوغومدان اؤنجه)دَییشدیر

آلبانلی لارین کؤکو ایلیری اولوسونا قاییدیر . ایلیری لر بیر هیند - اوروپایی ائل اولاراق ، ۲۵۰۰ ایل اونجه بالکان یاریم آداسیندان بۇ بولگه یه کوچدولر .

اورتا چاغ (۷۰۰ ایل دوغومدان سونرا)دَییشدیر

آلبانی ۷۰۰ د .سو یاجا بیزانسین یونتیم آلتیندا ایدی . بۇ اؤلکه ۹۰۰ ایل د.سو بولغارتورکلرین طرفیندن اشغال اولوندو .

عثمانلی دؤنمی (۱۹۱۲- ۱۴۰۰)دَییشدیر

 
آلبانی سانجاغی ۱۴۳۱ ده

عثمانلی امپراتوریسی ۱۴۱۵ ده آلبانی نین گونئی ین ، ۱۴۳۱ ده ایسه بۇ اؤلکه نین بوتون قالان بولوم لرینی اله گئچیردیب ، اوزونه باغلی بیر حؤکومت قوردو .[۱۸]

باغیمسیزلیقدَییشدیر

آلبانی نین باغیمسیزلیغی ۲۹ July ۱۹۱۳ ده لندن کنفرانسیندا بیلیندیریلدی.[۱۹]

کومونیستی دؤنم (۱۹۹۲- ۱۹۴۴)دَییشدیر

سیاستدَییشدیر

آلبانی بیر پارلمانی جمهوریت دیر . جمهورباشقانی ۴ ایل اۆچون سئچیلیر .

آلبانی ۲۰۰۹ میلادی ایل ده ناتویا قاتیلدی.[۲۰]

قوْشوندَییشدیر

 
ایلیریا ساواش گمیسی

آلبانی نین قوْشونو ایلک دفعه ۱۹۱۲ ده قورولدو . آلبانی نین قوْشونونون سایی ۱۹۸۸ ده 65000[۲۱] ، 2009 دا ایسه 14500 اعلام اولدو .[۲۲]

اداری بیریم لردَییشدیر

آلبانی ۱۲ بولگه ، ۳۶ سانجاق و ۳۷۳ ساجاقچایا ( شهرستان ) (آلبانجا: bashki or komunë) ،بولونور .

آلبانی نین سانجاقلاری نین آدی :

جغرافیادَییشدیر

آلبانی نین ۷۰٪ داغلیق دیر و ان اوجا یئری کوراب داغی دیر .

بو اؤلکه نین ۴۷۶ کم دنیزسل سینیری واردیر.[۲۳]

ایقتیصاددَییشدیر

آلبانی چوخ اوغورلا ( موفقیت ) سوسیالیست ایقتیصادی دوزگه ( سیستم ) دن بیر آچیق ایقتیصاد دوزگه سینه کوچوبدور.[۲۴] بۇ اؤلکه نین ایقتیصادی رشدی ۲۰۱۰ دا ۲.۶% و ۲۰۱۱ ده ۳.۲% ایدی .[۲۵] بو اؤلکه نین بویوک نفت و دوغال گاز قایناقلاری اولاراق ، گونده ۲۶000 بشکه نفت[۲۶][۲۷] ایله m³ ۳0 گاز تولید ائدیر .[۹]

توْپلوم بیلگیسیدَییشدیر

۲۰۱۴ - اینجی ایلین تخمین لرینه گوره بۇ اؤلکه نین جمعیتی ۳٬۰۲۰٬۲۰۹ دور .[۹]

دیلدَییشدیر

آلبانی نین رسمی دیلی آلبانجا دیر . اما صربجه ، مقدونیه جه ، بوسنی جا و بولغارجا دا دانیشان واردیر .

نوْم ( دین )دَییشدیر

ایکینجی دونیا ساواشینا جا آلبانی دا ۷۰٪ مسلمان، ۲۰٪ دوغو اورتدوکس و ۱۰٪ ده ایسه روم کاتولیکیواریدی .[۹]

ایندیکی دوروم :

  1. ۵۸٫۷۹٪ مسلمان
  2. ۱۷٫۰۹٪ مسیحی
  3. ۲۵٫۳۲٪ باشقا[۲۸]

گؤرۆنتۆلردَییشدیر

بیرده باخدَییشدیر

ائشیک باغلانتی لاردَییشدیر

جغرافیایی دوروم و قونشو اؤلکه لر
قوزئی دوغو:

  کوزووو

قوزئی:

  مونتنقرو

قوزئی باتی:

  مونتنقرو

دوغو:   مقدونیه   باتی: آدریاتیک دنیزی
گونئی دوغو:

  یونان

گونئی:

  یونان

گونئی باتی: یونان دنیزی

قایناقلاردَییشدیر

  1. 404. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2017-10-14. یوْخلانیلیب2018-02-01.
  2. Population and Housing Census 2011. INSTAT (Albanian Institute of Statistics). آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 3 August 2017.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ Report for Selected Countries and Subjects. IMF.
  4. Income Gini coefficient. World Bank. UNDP. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 23 July 2010. یوْخلانیلیب3 July 2015.
  5. Human Development Report 2015. United Nations (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
  6. http://news.bbc.co.uk/۲/hi/europe/۸0۲۳۱۲۷.stm[دائمی اولو باغلانتیلی]
  7. "Arnavutluk AB üyeliği için resmen başvurdu[دائمی اولو باغلانتیلی]" (تورکچه). Referansgazetesi.com. Erişim tarihi: ۲۹-0۴-۲00۹.
  8. "Arnavutluk AB'ye başvurdu[دائمی اولو باغلانتیلی]" (تورکچه). BBC News. Erişim tarihi: ۲۹-0۴-۲00۹.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html
  10. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table۱.pdf
  11. http://data.worldbank.org/country/albania/
  12. Lloshi, Xhevat. "The Albanian Language" Archived 2011-07-09 at the Wayback Machine.. United Nations Development Programme. Retrieved ۹ November ۲0۱0.
  13. Kristo Frasheri. History of Albania (A Brief Overview). Tirana, ۱۹۶۴.
  14. archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2010-04-02. یوْخلانیلیب2014-08-04.
  15. http://www.pinocacozza.it/
  16. Akademia e Shkencave e RPSH. Instituti Gjuhëseisë dhe i Letersisë (۱۹۸۲). "Studime filologjike". Studime filologjike (آلبانجا) (Tirana) (۳۶): ۴۴.
  17. http://www.thefreedictionary.com/Arnaut
  18. http://www.scribd.com/doc/۷۲۱۲۲۱۶۹/۷/Pashko-Vasa[دائمی اولو باغلانتیلی]
  19. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/۱۲۴۷۲/Albania/۱۲۹۴۵۳/History%۷Cpublisher=Encyclop%C۳%A۶dia%۲0Britannica%۷Caccessdate=۶%۲0January%۲۰۲۰۱۲[دائمی اولو باغلانتیلی]
  20. http://news.bbc.co.uk/۲/hi/europe/۷۹۷۷۳۳۲.stm[دائمی اولو باغلانتیلی]
  21. http://news.bbc.co.uk/۲/hi/europe/۱۹۳۵۶۳۰.stm[دائمی اولو باغلانتیلی]
  22. http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/08/21/feature-03
  23. http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-0۲/ALBANIA-I.pdf
  24. archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2014-08-08. یوْخلانیلیب2014-08-22.
  25. http://www.imf.org/external/country/alb/index.htm
  26. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/۲۲۴۱rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eur&rank=۷۷#al[دائمی اولو باغلانتیلی]
  27. http://www.newswire.ca/en/story/۱۳۸۳۳0۱/bankers-petroleum-operational-update-for-the-second-quarter-۲۰۱۴[دائمی اولو باغلانتیلی]
  28. http://www.instat.gov.al/media/۱۷۷۳۵۸/njoftim_per_media_-_fjala_e_drejtorit_te_instat_ines_nurja_per_rezultatet_finale_te_census_۲۰۱۱.pdf[دائمی اولو باغلانتیلی]