گیلَنار لاتینجه: Cerasus

گیلَنار
Prunus cerasus - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-113.jpg
علمی قوروپلاشدیرما
عالم: بیتکی
آیله: گول چیچکلر
جینس: Prunus subg. Cerasus

(Mill.) A.Gray, 1856

سینونیم‌لر
گیلنار مئیوه‌سی

یابانی گیلَناردَییشدیر

گیلَنار یاریمجین‌سینه عایید ۱۴۰ نؤع وار. نؤع مۆختلیف لیکلرین‌دن ان چوخ یاییلانی آشاغی‌داکیلاردیر:

  • مرمریک گیلنار؛
  • ماهالب گیلنار‌سی؛
  • چؤل گیلنار‌سی.

گومان ائدیرلر کی، عادی مدنی گیلَنار یابانی گیلاس ایله چؤل گیلنارلارینین طبیعی هیبریدی‌دیر. آذربایجان‌دا مرمریک و چؤل گیلَناری‌ بیتَن ساحه‌لر چوخ‌دور.

یابانی گیلَناری آوریل-مای‌دا چیچکلییر. آغ رنگ‌لی چیچکلری ۲-۴ عدد بیر یئرده اوزون ساپلاق اۆزرینده عمله گلیر. مئیوه‌لری ایولون آخیری و آوقوست‌دا یئتیشیر. مئیوه‌سی مدنی سورتلارا نیسبتاً خیردا اولوب (۸-۱۰ مم دیامئترلی)، قیرمیزی، توند قیرمیزی و یا قارا-بنؤوشیی‌دیر. تورش و یا تورشا-شیرین‌دیر. بعضاً دادی آجی اولور، هر ۳-۴ ایلده‌ن-بیر بول محصول وئریر. ترکیبین‌ده ۱۲% شکر (ساده شکرلر)، ۲%-ا قدر اورقانیک تورشو (آلما و لیموکاروتین، سی، ب۱ ویتامینلری، فول تورشوسو (بج)، آشیلاییجی و پکتین‌لی ماده‌لر واردیر. مئیوه‌لری کومپوت، کیسئل، شیره، شربت، شراب، مورببه و ایسپیرت‌سیز ایچکیلر ایستهصالین‌دا ایشلدیلیر. گیلنارنین یارپاقلاری تروزلری دۇزا و سیرکه‌یه قویدوق‌دا ایستیفاده ائدیلیر. چییردیی و لپه‌سی اتریات صنایع‌سین‌ده، بعضی سابونلارین اتیرلندیریلمه‌سین‌ده تطبیق اولونور.

افسانه‌سیدَییشدیر

یارپاقلاری چیخمامیش‌دان اوّل گوللری چیخان آغاج کیمی، ویشنه اونو سیموولیزه ائدیر کی، اینسان بو دونیایا چیلپاق گلیر و چیلپاق دا اونو تورپاغا وئریرلر. چینلیلرده ویشنه یاز چیچکله‌نمه‌سینی، اومید، گنج‌لیک، جسارت، همچینین قادین گؤزللیینی و طبیعت‌ده قادین باشلانغیجینی سیموولیزه ائدیر. ژاپونلاردا چیچکله‌نمه، زنگین‌لیگی بیلددیریر، ویشنه گولو ایسه ژاپوننین ائمبلئ‌می‌دیر. بو مئیوه‌نین ترکیب ایله باغلی اولماسی گومان ائدیله‌ن سامورایلارین ائمبلئ‌می قان‌لی-قیرمیزی دری و یومشاق ات آلتیندابرک سۆموک‌دن عبارت‌دیر. دؤیوش‌دن سونرا، یارالی سامورایلارا ویشنه شیره‌سی وئریردیلر، بو دا گۆجو قایتاریر و ایتیریلمیش ائنئرژینی برپا ائدیر.

فای‌داسیدَییشدیر

گیلَنارین خالق طبابتین‌ده ایستیفاده‌سی چوخ گئنیش و چوخ نؤع لودور. گیلنار شیره‌سی ایشتاهی و هضمی یاخشیلاشدیریر، سوس‌لوغو یاتیزدیریر، بلغم گتیرن، آنتی‌سپتیک و یونگول زیفلدیجی خصوصیتلره مالیک‌دیر، همچینین دیرلی دیئتیک محصول‌دور. سود ایله گیلنار شیره‌سی آرتریت، همچینین یاخشی قانکه‌سه‌ن و سیدیک قووان واسطه کیمی توصیه اولونور.

موالیجوی مقصدله گیلنارنین مئیوه‌لرین‌دن آلینمیش عصاره‌دان، یارپاقلارین‌دان و مئیوه ساپلاغین‌دان ایستیفاده ائدیلیر. یارپاقلارین‌دان آلینمیش سولو تینکتورا ساریلیغا قارشی، مئیوه ساپلاغین‌دان آلینمیش سولو عصاره ایسهالا قارشی تطبیق اولونور.

گیلنارنین اتلیی و شیره‌سی آنتی‌سپتیک تأثیره مالیک‌دیر. خالق طبابتین‌ده گیلنارنین سودله بیرلیک‌ده سوستاولارین ایلتیهابی زامانی قبول ائدیرلر. همچینین نفس یوللارینین ایلتیهابین‌دا بلغمگتیریجی کیمی تطبیق ائدیلیر. گیلنار هم ده بالوئره‌ن بیتکی‌دیر. ۱ هکتار گیلنار ساحه‌سین‌دن آریلار ۱۵-۵۳ کق بال حاصیل ائده بیلیرلر.

تۆره لریدَییشدیر

آذربایجانین درمان بیتکیلریدَییشدیر

دین‌دهدَییشدیر

"قوران"دا گیلنار حاقیندا بئله بیر ایفاده وار:

"اما اونلار (بیزدن) اوز چئویریب اوزاقلاش‌دیلار و بونا گؤره آنبارلارینی ییخیب کئچه‌ن، صاحب اولدوقلاری (سون درجه محصولدار) ایکی باغچانی یالنیز آجی-تیکان‌لی کول و بیر نئچه دنه گیلنار آغاجین‌دان عبارت (ویرانه) بیر باغچایا چئویره‌ن بیر سئل گؤندردیک."[۱]

Səba surəsi, ۱۶

پ.س. اصلینده بو قوران سوره‌سین‌ده آدی کئچه‌ن بیتکی گیلنار یوخ، سیدر آغاجی‌دیر.

سبا سوره‌سی، ۱۶-جی آیه - اما اونلار اوز دؤندردیلر، بیز ده اۆستلرینه گۆج‌لو سئل گؤندردیک. اونلارین ایکی باغچاسینی آجی مئیوه‌لی، یولغون‌لو و (ایچین‌ده) بیر آز سیدر آغاجی اولان ایکی باغلا عوض ائتدیک.

خاریجی کئچیدلردَییشدیر

قایناق‌لاردَییشدیر