اردبیل اوستانی

اردبیل اوستانی (فارسجا: استان اردبیلایران ایسلام جومهوریتی‌نین ۳۱ اوستانیندان بیری دیر. اردبیل اوستانی‌نین مرکزی اردبیل دیر همچینین اوستان رسمی اوْلاراق ایرانین ۳-جو منطقه‌سینده یوْخسا آذربایجان منطقه‌سینده یئرلشمکده دیر.[۳] اردبیل اوستانی دوغو آذربایجان اوستانی، زنجان اوستانی، گیلان اوستانی و آذربایجان جومهوریتی ایله قوْنشودور.

اردبیل اوستانی
استان اردبیل
IranArdabil-SVG.svg
Ardabil.svg
Coordinates: 38°15′05″N 48°17′50″E / 38.2514°N 48.2973°E / 38.2514; 48.2973موختصات: 38°15′05″N 48°17′50″E / 38.2514°N 48.2973°E / 38.2514; 48.2973
اؤلکه ایران
منطقه۳
(آذربایجان)
قۇرولوش۱۹۹۳
اوستان مرکزیاردبیل
بؤلگه۱۲
ایداره
 • اوستاندارحامد عاملی
 • دینی‌رهبر تمثیلچی‌سیحسن عاملی
اراضی
 • جمع۱۷٬۸۰۰ km2 (۶٬۹۰۰ sq mi)
جمعیت
 (2016)[۱]
 • جمع۱٬۲۷۰٬۴۲۰
 • سیخلیق۷۱/km2 (۱۸۰/sq mi)
ساعات قورشاغییوتی‌سی +۰۳:۳۰ (ایران)
 • یای (DST)یوتی‌سی +۰۴:۳۰ (ایران)
اساس دیل(لر)فارسجا (رسمی، ایداری دیلی)
تورکجه (آنادیلی)
محللی دیللر:
تاتجا
تالیشجا
HDI (۲۰۱۷)۰٫۷۵۶[۲]
یوخاری (۲۸-جی)

سوْن دگیشیکلره اساساً اردبیل اوستانیندا ۱۲ بؤلگه، ۳۱ بؤلوم، ۷۵ قصبه، ۱۷۳۹ کند و ۳۱ شهر وار دیر.

جوغرافیادَییشدیر

ساحه‌سی ۱۸٬۰۰۰ کیلومئتر موربع دیر. اردبیل اوستانینا اردبیل، موغان‌شهر، گئرمی، نیر، سرئین، بیله سووار، خالخال، خیاو، نمین، گیوی و آسلان‌دوز بؤلگه‌سی داخیلدیر.[۴]

اهالیدَییشدیر

۱۳۸۵-اینجی ایلین نۆفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ اوستانین ۱٬۲۲۵٬۳۴۸ نفر اهالی‌سی وارایمیش. اهالی نین ۴۸٫۸٪-ای شهرده، ۵۱٫۱٪-ای کندده یاشاییرلار، قالان حیصه‌سی ایسه کؤچری طایفالاردیر.[۵]

اردبیل اوستانی‌نین اتنیک قوروپلاری
اهالی یوزده‌سی
آذربایجان تورکلری
۹۸٫۲%
باشقا اتنیکلر
۱٫۸%


سرحدلردَییشدیر

اردبیل اوستانی‌نین ۴ بؤلگه‌سی آذربایجان جومهوریتی ایله ۲۸۲٫۵ کیلومئتر سرحدی واردیر. آراز و بالهار چای‌لاری همین سرحدین ۱۵۹ کم اوزونلوغونو تشکیل ائدیر. ایکی منطقه‌نین - آسلان دوز و بیله‌سووار کؤمگی ایله بؤلگه آذربایجان جومهوریتی ایله علاقه یارادیر. بئله کی، اردبیل-آستارا یولو حئیراندان کئچیر، اردبیلی رشت، قزوین و تهران ایله بیرلشدیریر.

اردبیل اوستانینین بؤلگه لرینین جوغرافی موقئعیدَییشدیر

اردبیلین موختلیف جوغرافی و ایقلیمی شرایطی واردیر. اردبیل اوستانی اساساً داغلیق حیصه دن عیبارتدیر. بؤلگه نی مهشور ساوالان، تالیش و بوزقوش داغلاری ایحاطه ائدیب. اوستانین ان یوکسک زیروه سی نین اوجالیغی ۴۸۱۱ مئتردیر. عومومیتله اردبیل ایرانین ان سویوق اوستانلریندندیر. ایلین ۵–۸ آیی سویوق هاوا اولور. بؤلگه نین ایقلیمی سویوق قیش و سرین یای ایله خاراکتئریزه ائدیلیر. بیله سووار بولگه سی هاماریشدیقدا یئرلشیب. یایی ایستی، قیشی ایسه سابیتدیر. موغان شهر / پارساباد بولگه سی ده هاماریشدیقدا یئرلشیب. اورانین ایقلیمی مولاییم ایستیدیر. موغان بوتون اؤلکه‌ده توسعه ائتمیش کند تصروفاتی و حئیواندارلیقلا تانینیر.

موغان بولگه سی آلچاق و هوندور داغ سیلسیله لری نین آراسیندا یئرلشیر. یایی ایستیدیر، قیشی ایسه مولاییم. خالخال بولگه سی داغلیق زونادیر. قیشی سویوقدور، یایدا هاوالار ثابیتدیر. ایلین ۵ آیی بورادا گوجلو قار و شاختا اولور، بۇ دا ااسالئم-خالخال یولونون تالیش داغلاریندان کئچن یئری نین بۇ دؤورده باغلانماسینا تئز-تئز سبب اولور. خیاو بولگه سی رایونو ساوالان داغی نین قربینده یئرلشیر و داغ اتگی زونانی اهاته ائدیر. قیشی سویوقدور، یایی ایسه مولاییم.

آوروپا ماللاری نین ایرانا گتیریلمه سینده اردبیلین تیجارت مرکزینه چئوریلمه سینه سبب اوْلموشدور. گئرمی بولگه سی بیر آن بویوک داگی wار و اودا (تانگا) عادینان تانینیر.

اردبیلین تاریخی ایندیکی دؤوره دهدَییشدیر

ایندیکی دؤورده اردبیل بؤلگه نین ان ایری و مؤهوم شهرلریندن بیریدیر و بورادا چوخلو تاریخی آبیده لر مؤوجوددور، کی اساساً صفویلر دؤورونه آییددیرلر. بوندان باشقا آذربایجان رئسپوبلیکاسینا گئدن اساس اوتوموبیل یولو اردبیلدن کئچیر. زنگین طبیعتی ایله مشهور اوْلان بؤلگه نین اراضیسینده بیر نئچه چایلار و ایستی بولاقلار آخیر. بۇ سببدن اردبیل توریزم مرکزینه چئوریلمیشدیر و بورا هر ایل مینلرله توریستلرین آخینی اولور.

شهرین گؤزل تاریخی آبیده لری، اؤزونه مخصوص معمارلیق عنعنه لری، موقدس مسجیدلری، کیلسه لری، قدیم کؤرپولری اردبیله خوصوصی عظمت وئریر. تیجارت مرکزی اوْلان اردبیل بازاری خوصوصی معمارلیق طرزده تیکیلمیشدیر. بوندان باشقا بؤلگه نین طبیعتی اینسانلاری والئه ائدیر. ساوالان داغی نین اطرافیندا گؤزل تبیی وادیلری، سرئی نین سویوق بولاقلاری توریستلرین ایستیراحتینه یازدا و یایدا یاخشی شرایت یارادیر. شورابیل و نئور گؤللری نین اطرافیندا یارادیلان ایستیراحت زونالاری بین‌الخلق توریزم ستاندارتلارینا اویغوندور. بؤلگه نین آذربایجان جومهوریتی ایله سرحد اولماسی، اردبیلین ایقتیصادیاتینا و توریزم اینفراستروکتورونون اینکیشافینا بؤیوک تکان وئریر.[۶]

  • داخمئه سانقی ماغاراسی

اینظیباطی بؤلمه لردَییشدیر

اردبیل اوستانی اردبیل | موغان شهر (پارساباد) | موغان | نیر بولگه سی | بیله سووار بولگه سی | خالخال بولگه سی | خیاو بولگه سی (مشکین شهر) | نمین بولگه سی | گیوی بولگه سی بولگه لرینه شامیل دیر.

اردبیل اوستانینین گؤرمه‌لی یئرلریدَییشدیر

اردبیللی شیخ صفی الدین نین مقبره سیاردبیل بازاریشوره بیل گؤلوسرعین ایستی سولاریآلوارس پیستیساوالان داغینوئور گؤلوشوله لر دره سیقیز قالاسیتاریخی تپه لرگیلارلی گولوفیندیق لیق مئشه سیحئیران گرده نه سیآنتروپولوژو موزه سی

آیریجا باخدَییشدیر

قایناقلاردَییشدیر

  1. ^ https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری
  2. ^ Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab (en).
  3. ^ "همشهری آنلاین-استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند (Provinces were divided into 5 regions)". Hamshahri Online (in فارسی). 22 June 2014 [1 Tir 1393, Jalaali]. Archived from the original on 23 June 2014.
  4. ^ http://www.ostan-ar.ir/ Archived 2012-09-07 at the Wayback Machine. اردبیل اوستانینین پورتالی
  5. ^ ایرانین آمار مرکزی؛ ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی‌سی
  6. ^ http://www.ostan-ar.ir/index.aspx?siteid=1&pageid=912

خاریجی لینکلردَییشدیر